نشریه نثر پژوهی ادب فارسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان،نثر فارسی Journal of Prose Studies in Persian Literature
نثرپژوهی ادب فارسی

نثرپژوهی ادب فارسی

بررسی تأثیر کتاب حبیب‌السّیر بر داستان‌های تاریخی حسین‌قلی مستعان بر اساس تحلیل بینامتنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 استادیار گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی
10.22103/jll.2026.26801.3256
چکیده
حسین‌قلی مستعان، نویسندۀ معاصر ایرانی، بزرگ‌ترین پاورقی‌نویس ایران در نیم‌قرن نخست سدۀ گذشته بوده است. یکی از سبک‌های مورد علاقۀ مستعان در نگارش داستان‌های پاورقی، گونۀ ادبیِ رمانِ تاریخی است. به‌نظر می‌رسد منبع اصلی این داستان‌ها کتاب حبیب‌السّیر فی اخبار افراد البشر باشد. کتاب حبیب‌السّیر تاریخ عمومی عالم است که حوادثِ تاریخی را از آغازِ تاریخ تا عصر نویسنده دربر می‌گیرد. این کتاب را خواندمیر در سال 930 هجری قمری به پایان رسانده است. در این مقاله که به شیوۀ توصیفی-تحلیلی و با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای نگارش یافته است، به تأثیر کتاب حبیب‌السّیر بر داستان‌های تاریخیِ حسین‌قلی مستعان پرداخته شده است. یافته‌های این پژوهش نمایان‌گرِ آن است که مستعان زمان و مکان داستانی را با وفاداری به متنِ کتاب حبیب‌السّیر در متن داستان قرار می‌هد؛ امّا منطقِ روایت را به شیوۀ دل‌خواهِ خود تغییر می‌دهد. مستعان با انحراف از منطقِ روایتِ کتابِ حبیب‌السّیر، تأکید ویژه‌ای بر روابط عاطفیِ میان شخصیت‌ها قرار داده است. این شیوه به داستان‌های او رنگ‌وبوی عاشقانه‌ای داده است. با این وام‌گیری‌ها، مستعان توانسته است با هنر و خلاقیت خود داستان‌هایی عاشقانه از رخدادهای تاریخی ایران ارائه دهد و از این مسیر، مستعان خواننده را به خوانشِ تازه‌ای از تاریخ ایران دعوت می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

An investigation of the Influence of Habib al-Siyar on Hossein Gholi Mosta'an's Historical Narratives Based on Intertextual Analysis.

نویسندگان English

Reza Gilaki 1
Mohammad Shadrooymanesh 2
1 PhD in Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Persian Language and Literature at KHU
چکیده English

Hossein Gholi Mosta'ān, a prominent Iranian writer in the half of the 20th century, excelled as a Feuilleton (Serial-story) writer. Among his preferred styles was the historical novel, drawing inspiration from Ḥabīb al-siyar fī akhbār afrād al-bashar comprehensive general history. Completed by Khandamir in 930 AH, Ḥabīb al-Siyar 's work spans historical events from antiquity to the author's contemporary era. This article, employing a descriptive-analytical approach and utilizing library data, explores the impact of Ḥabīb al-Siyar's work on Mosta'ān's historical narratives. Research findings reveal Mosta'ān's fidelity to the time and place details from Ḥabīb al-Siyar text while introducing alterations to the narrative logic. Deviating from Ḥabīb al-Siyar's approach, Mosta'ān emphasizes emotional connections between characters, infusing a romantic quality into his stories. Drawing inspiration from Ḥabīb al-Siyar's characterizations, Mosta'ān introduces changes, adding romantic dimensions to the characters. Through these creative adaptations, Mosta'ān artfully presents romanticized accounts of Iran's historical events, inviting readers to perceive Iranian history in a new light through his unique artistic lens.

کلیدواژه‌ها English

Hossein Gholi Mosta'
ān
Ḥabīb al-Siyar
feuilleton (serial-story)
historical novel
intertextuality

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 17 اسفند 1404