دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 Examining the effectiveness of two writings of Hamzeh-nameh from heroic epic texts بررسی تأثیرپذیریِ دو تحریرِ حمزه‌نامه از متون حماسیِ پهلوانی 1 24 4990 10.22103/jll.2025.25292.3194 FA بهزاد اتونی نویسنده مسئول، دانشیار، بخش زبان‌شناسی و ادبیات فارسی، دانشگاه آیت‌الله بروجردی. بروجرد، ایران. بهروز اتونی استادیار، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، قم، ایران. Journal Article 2025 05 18 Purpose: “One of the most well-known romantic romances in Persian literature is the story of Amir Hamzeh Sahebqeran, . There are various manuscripts of Hamze-nameh in Persian, the oldest of which probably dates back to before the Safavid period, and one of the latest manuscripts dates back to 1239 AH, which was written by Mashhadi Baqer Bazari. The important point about the various writings of Hamzeh-namehs is their extensive influence from heroic epic texts. This article tries to analyze the influence of the two old and new versions of Hamzeh-nameh of heroic texts from the view of language structure (with emphasis on formal propositions), story patterns , elements, the characteristic elements of heroic texts, and the use of Shahnameh names. Method and Research: The research method in this article is analytical-descriptive. Findings and Conclusions: . because there are numerous versions of Hamza-nameh, the author has chosen the oldest and one of the latest manuscripts of this work in order to examine these two manuscripts, which are relatively far apart in time, To dispel the doubt that this influence of the Hamzahnamah on heroic texts was related to a specific period or writing style. Of course, it cannot be ignored that the old manuscript of Hamzeh-nameh was mostly influenced by Shahnameh and original heroic texts, and a few elements of stories, motifs, and structures of Naqali have appeared in it; While, on the contrary, the new edition of Hamzeh-nameh has mostly benefited from the narratives, elements, and writing style of the Naqali scrolls. Conclusions: Since we examined the two old and new editions of Hamzeh-nameh as a single whole, it was found that they were influenced by heroic literature texts in five ways: 1- Modeling from stories; 2- The presence of characteristic elements of heroic texts; 3- Imitation of motifs; 4- Invoking names from the Shahnameh; 5- Influenced by the stereotyped statements of the Naqali scrolls. زمینه: یکی از شناخته‌شده‌ترین رُمانس‌های عاشقانه ـ پهلوانیِ ادب فارسی، قصة امیرحمزة صاحبقران است که به ماجرای عشق‌ورزی حمزه به مهرنگار، دختر انوشیروان، و ماجراجویی‌های او در این راه می‌پردازد. از حمزه‌نامه، تحریرهایی گوناگون به زبان فارسی در دست است که قدیمی‌ترینِ آن‌ها احتمالاً مربوط به پیش از دوران صفوی است و یکی از متأخّرترین تحریرهای آن نیز به سال 1239 هجری قمری بازمی‌گردد که توسط مشهدی‌باقر بازاری به رشتة تحریر درآمده است. نکتة مهم و قابلِ ذکر دربارة تحریرهای گوناگون و متنوعِ حمزه‌نامه‌ها، تأثیرپذیری گستردة‌شان از متون حماسیِ پهلوانی است؛ به‌گونه‌ای که به باور نگارنده، از میانِ قصه‌های عامیانة بلند فارسی، حمزه‌نامه به عنوان یکی از شاخص‌ترین آثار از حیثِ الگوبرداری از حماسه‌های پهلوانی به شمار می‌آید. این مقاله که به روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از متون منظوم و منثور پهلوانی صورت می‌گیرد، سعی بر آن دارد تا تأثیرپذیری دو تحریرِ قدیم و جدید حمزه‌نامه از متون پهلوانی را از منظر ساختار زبانی (با تأکید بر گزاره‌های قالبی)، الگوبرداری‌های داستانی، بن‌مایه‌های داستانی، عناصر ویژة متون پهلوانی، و به‌کارگیری نام‌های شاهنامه‌ای، مورد بررسی قرار دهد. نتیجه‌ای که این پژوهش به دست می‌دهد این است که فاصلة زمانی بین دو تحریر قدیم و جدید حمزه‌نامه، هیچ تأثیری در کاهشِ به‌کارگیری عناصر متون پهلوانی در این قصه نداشته است و شائبة این‌که این اثرپذیری، صرفاً مربوط به تحریری خاص یا دوره‌ای خاص می‌شده است را می‌زداید. روش: روش تحقیق در این مقاله، تحلیلی- توصیفی و بر اساس مطالعات کتابخانهای است. یافته‌ها: حمزه‌نامه یکی از قصه‌های بلند عامیانة فارسی است که به‌گستردگی، زیرِ تأثیرِ ادب پهلوانی ـ شامل متون منظوم پهلوانی و طومارهای نقالی ـ بوده است. با توجه به این‌که از این قصه تحریرهای متعددی در دست است، نگارنده، کهن‌ترین و نیز یکی از متأخرترین تحریرهای این اثر را برگزیده تا با بررسی این دو تحریر، که فاصلة زمانی نسبتاً زیادی از یکدیگر دارند، این شائبه که این اثرپذیریِ حمزه‌نامه از متون پهلوانی، مربوط به دوره یا تحریری خاص می‌شده است را بزداید. البته این مسأله را نیز نمی‌توان نادیده گرفت که تحریر کهنِ حمزه‌نامه، بیشتر زیرِ تأثیرِ شاهنامه و متون اصیل پهلوانی بوده است و عناصر معدودی از داستان‌ها، بن‌مایه‌ها و ساختارهای روایت‌های نقالی در آن نمود پیدا کرده است؛ درحالی‌که بالعکس، تحریر جدید حمزه‌نامه، بیشتر، از روایت‌ها، عناصر و شیوة نگارشِ طومارهای نقالی بهره جسته است.

https://jll.uk.ac.ir/article_4990_947fef70534b350d7fc760e077239fdd.pdf

دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 Analysis of the concept of dissent in Kalileh and Demneh based on the perspectives of Michel Foucault, John Stuart Mill and Thomas تحلیل مفهوم دگراندیشی در کلیه و دمنه بر مبنای دیدگاه میشل فوکو، جان استوارت میل و توماس هابز 25 44 4874 10.22103/jll.2025.24741.3182 FA نیلوفر انصاری نویسنده مسئول، دانش آموختة پسا دکتری، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. محمود بشیری دانشیار، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. Journal Article 2025 01 26 Purpose: The concept of dissent is one of the fundamental principles in social interactions that has been particularly considered in classical Iranian literature. »Kalileh and Demneh«as a literary work with deep cultural and philosophical roots provides a suitable opportunity to examine this concept. By depicting the complex relationships between characters and presenting instructive anecdotes, this work can help analyze dissent and its importance in human society. The aim of this research is to analyze and examine dissent in »Kalileh and Demneh«in order to better understand how this concept is represented in the form of anecdotes and different characters, with a reflection on the perspectives of thinkers such as;»John Stuart Mill, Michel Foucault and Hobbes«. Method and Research: This research, using an analytical-descriptive method, examined the texts in »Kalileh-and dmaneh«and, by analyzing the content of various anecdotes, extracted and evaluated the effect of dissent on the behavior of the characters and the outcomes of the stories. Findings and Conclusions: The findings of the research indicate that »Kalileh -Dmaneh«effectively represents the concept of dissent in the form of its characters and anecdotes. By emphasizing the importance of respecting the opinions of others, the diversity of views, and the need for dialogue in creating social coexistence, this work teaches readers that dissent is not only a moral value, but also an essential need for the advancement of society. In general, the analysis of dissent in»Kalileh-and-Dmaneh«by reflecting on the views of the aforementioned thinkers shows the diversity and complexity of this concept. Dissent can be considered as a tool for resistance and criticism of power (Foucault), a threat to social order and stability (Hobbes), and a factor for progress and freedom of expression (Mill). This diversity of views helps us to better understand dissent in different social and political contexts and emphasizes the necessity of accepting diversity and positive interaction between individuals. زمینه: مفهوم دگراندیشی، یکی از اصول بنیادی در تعاملات اجتماعی است که به‌طور خاص در ادبیات کلاسیک ایران موردتوجه قرارگرفته است. «کلیله‌ودمنه» به‌عنوان یک اثر ادبی باریشه‌های عمیق فرهنگی و فلسفی، فرصتی مناسب برای بررسی این مفهوم فراهم می‌آورد. این اثر با به تصویر کشیدن روابط پیچیده میان شخصیت‌ها و ارائه حکایات آموزنده، می‌تواند به تجزیه‌وتحلیل دگراندیشی و اهمیت آن در جامعه انسانی کمک کند. روش: این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی، به بررسی متون موجود در «کلیله‌ودمنه» پرداخته و با تحلیل محتوای حکایات مختلف، تأثیر دگراندیشی بر رفتار شخصیت‌ها و نتایج داستان‌ها استخراج و ارزیابی‌شده است. یافته ها: یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که «کلیله‌ودمنه» مفهوم دگراندیشی را، به‌طور مؤثری در قالب شخصیت‌ها و حکایات خود بازنمایی می‌کند. این اثر با تأکید بر اهمیت احترام به نظرات دیگران، تنوع دیدگاه‌ها و لزوم گفت‌وگو در ایجاد همزیستی اجتماعی، به خوانندگان می‌آموزد که دگراندیشی نه‌تنها یک ارزش اخلاقی، بلکه یک نیاز ضروری برای ارتقای جامعه است. به‌طورکلی، تحلیل دگراندیشی در «کلیله‌ودمنه» با تأمل در دیدگاه‌های اندیشمندان مذکور اندیشمند، نشان‌دهنده تنوع و پیچیدگی این مفهوم است. دگراندیشی می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای مقاومت و نقد قدرت (فوکو)، تهدیدی برای نظم و ثبات اجتماعی (هابز) و عاملی برای پیشرفت و آزادی بیان (میل) در نظر گرفته شود. این تنوع در دیدگاه‌ها به ما کمک می‌کند تا دگراندیشی را در زمینه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی بهتر درک کنیم و بر ضرورت پذیرش تنوع و تعامل مثبت میان افراد تأکید کنیم.

https://jll.uk.ac.ir/article_4874_9a7a6599b4dc92e2c146408098901e65.pdf

دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 A Critical Review of the Tazkire of Ka'abe-ye Erfan Owhadi Balayani بررسی انتقادی تذکرۀ کعبۀ عرفان اوحدی بلیانی 45 60 4869 10.22103/jll.2025.24534.3178 FA هادی بیدکی استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران Journal Article 2024 12 16 Purpose: Arafat-ul-Asheqin is one of the Tazkeres of Persian poets in the 11th century AH, which was composed by Owhadi Balyani between 1022-1024 AH, then 12 years later, in 1036 AH, he selected its best biographies and compiled them in the Ka'be Irfan, whose content is based on three Rokn (part): Hannani, Mannani, and Dayyani. There were previously two manuscripts of this abridgement, but only one is now held in the John Rylands Library at the University of Manchester. Method and Research: This article is based on library and electronic sources, and its contents are taken from Persian and English books, manuscripts and articles. So first, it examines the bibliography and manuscripttology of the Ka'be Erfan, and refers to topics such as the name, date of compilation, structure, motivation and incentives of the author, content and audience, and its two manuscripts. The necessity of correcting the Ka'be Erfan is the final section of the article. Findings and Conclusions: Owhadi in Ka'be Erfan, or introduced poets who were not mentioned in Arafat-ul-Asheqin, or added new information to the biography of some of the poets of Ka'be Erfan after the composition of Arafat-ul-Asheqin, or he has reached a point of doubt or certainty in quoting some of the material from Arafat-ul-Asheqin in the Ka'be Erfan, or he has changed the sentences of some of the biographies, or he has added Madde-Tarikhs (poetic year) to the Ka'be Erfan that is very useful for determining the year of death of some poets. Conclusions: It is necessary and essential that the text of the Ka'be Erfan be researched and critically corrected, because on the one hand, this Tazkere has an independent identity from Arafat-ul-Asheqin and Owhadi had her own motivations for compiling these two Tazkeres, on the other hand, the Ka'be Erfan regarding Arafat-ul-Asheqin also contains more correct recordings, which are very effective in correcting erroneous, doubtful, and omissions in Arafat-ul-Asheqin, but instead of using it, the correctors have took help or deductive method or from later sources. هدف: عرفات العاشقین یکی از تذکره های شاعران فارسی سرا در قرن 11ق است که اوحدی بلیانی آن را بین سال های 1022-1024ق تألیف کرده، سپس بهترین سرگذشت های آن را 12 سال بعد در سال 1036ق گزینش و در کعبۀ عرفان تدوین کرده است که محتوای آن مشتمل بر سه رکن حنّانی، منّانی و دیّانی استوار است. از این تلخیص پیش از این دو نسخۀ خطی موجود بود، اما اکنون فقط یک نسخه از آن در کتابخانۀ جان رایلندز دانشگاه منچستر نگهداری میشود. روش پژوهش: این مقاله بر اساس منابع کتابخانه ای و الکترونیکی انجام شده و مطالب آن برگرفته از کتاب ها، نسخه های خطی و مقالات فارسی و انگلیسی است، به طوری که نخست به بررسی کتابشناسی و نسخه شناسی کعبۀ عرفان پرداخته و به مباحثی مثل نام، تاریخ تدوین، ساختار، انگیزه و محرکان مؤلف، محتوا و مخاطبان و دو نسخۀ خطی آن اشاره شده است. ضرورت تصحیح کعبۀ عرفان بخش پایانی مقاله است. یافته ها: اوحدی در کعبۀ عرفان یا شاعرانی را معرفی کرده که در عرفات العاشقین مذکور نیست، یا اطلاعات تازه ای را پس از تألیف عرفات العاشقین به سرگذشت برخی از سرایندگان کعبۀ عرفان افزوده است، یا در نقل برخی از مطالب عرفات العاشقین در کعبۀ عرفان به تردید یا یقین رسیده است، یا جملات برخی از سرگذشت ها را تغییر داده است، یا ماده تاریخ هایی را به کعبۀ عرفان افزوده که برای تعیین سال فوت برخی از شاعران بسیار مفید است. نتیجه گیری: لازم و ضروری است که متن کعبۀ عرفان تحقیق و تصحیح انتقادی شود، زیرا این تذکره از یکسو نسبت به عرفات العاشقین هویت مستقلی دارد و اوحدی برای تدوین این دو تذکره انگیزه های خاص خودش را داشته است، از دیگرسو کعبۀ عرفان نسبت به عرفات العاشقین چاپی هم شامل ضبط های اصحی است که برای تصحیح ضبط های مغلوط، مشکوک و افتادگی های عرفات العاشقین بسیار کارآمد است، اما مصححان به جای استفاده از آن یا از روش قیاسی یا از منابع متاخر کمک گرفته اند.

https://jll.uk.ac.ir/article_4869_d2aa054d25c6fb833409f1c14e9934e8.pdf

دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 Examination and comparison of two manuscripts of Rostamdari's Ganjineh Raz by one scribe بررسی و مقایسه‌ی دو نسخه‌ی خطی گنجینه‌ی راز رستمداری از یک کاتب 61 82 4912 10.22103/jll.2025.24924.3187 FA پریسا پورشکیبائی دانشجوی دکتری، بخش زبان و ادبیات فارسی، واحد فیروزآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزآباد، ایران. احمد طحان نویسنده مسئول، استادیار، بخش زبان و ادبیات فارسی، واحد فیروزآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزآباد، ایران. سید مهدی خیراندیش دانشیار، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام‌ نور، فارس، ایران. 0000-0001-6815-3255 Journal Article 2025 03 05 Purpose: Ganjineh Raz is a book by a lesser-known author named Owais ibn Ghiyath al-Din Rostamdari, which aims to present expositions a number of verses from Nizami's Khamsa. Five manuscripts of this book are available. The oldest manuscript of this book was inscribed by a scribe named Ahmad Ibn Mohammad Girouyi in the year 1056 Hijri. The same scribe inscribed another copy a year later, which possesses significant differences with the previous manuscript. Method and Research: The research method employed in this study is descriptive-analytical, based on extensive library research, document analysis, and detailed comparison of manuscript copies. Findings and Conclusions: The present study aims to prove this hypothesis that the second manuscript is in fact a second edition of this book which was re-written under the supervision of the author himself, because the significant differences between the two manuscripts are far beyond misspelling, misreading, distortion, carelessness, and other similar flaws on the part of the scribe. Instead, the corrections made in grammar and writing and even the corrections in the verses are quotations by other poets, which in some instances have led to new explanations on Nizami's verses, and it will be shown that, except for a few cases, the second manuscript is of supremacy over the first on and the other three manuscripts mainly correspond with the second manuscript in recording the parts existing in them. زمینه: گنجینۀ راز کتابی است از مولفی ناشناس به‌ نام اویس‌بن‌غیاث‌الدین رستمداری با هدف شرح ابیاتی از خمسۀ نظامی که پنج نسخه از آن موجود است. کهن‌ترین نسخه را کاتبی به ‌نام احمدبن‌محمد گیرویی در سال 1056ق. کتابت کرده و همین کاتب سال بعد نسخۀ دیگری از این کتاب استنساخ می‌کند که با نسخۀ پیشین تفاوت‌هایی چشمگیر دارد. روش: روش تحقیق در این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و بر مبنای مطالعات کتابخانه‌ای، سندکاوی و مقایسه تفصیلی نسخه‌های خطی صورت گرفته است. یافته ها: هدف از این تحقیق نظری اثبات این فرضیه است که نسخۀدوم در واقع ویرایشی جدید از کتاب است که با نظارت مولف انجام گرفته؛ هر چند کاتب در ترقیمه اشاره‌ای نکرده که چرا و چه‌گونه این نسخۀ دوم را کتابت کرده، اما گذشته از وجود نوشته‌ای در صفحۀ آغازین نسخۀ دوم که بیانگر آن است که این نسخه در مالکیت مؤلف بوده، اختلاف دو نسخه در حد تصحیف و تحریف و بدخوانی و سهلانگاری کاتب نیست، بلکه اصلاح نکات دستوری و نگارشی و حتی تصحیح ابیات منقول از شاعران دیگر است که در مواردی منجر به توضیحی متفاوت از اشعار نظامی نسبت به نسخۀ قبل شده که می‌رساند مولف با تأمل در این بیت‌ها به برداشتی جدید رسیده و چنان‌که نشان داده خواهد شد، به جز مواردی اندک ضبط نسخۀدوم ارجح است. یادآوری می‌نماید که سه نسخۀدیگر عمدتاً مطابق نسخۀدوم هستند. نتیجه‌گیری: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بخشی از اختلافات موجود میان نسخه‌ها ناشی از خطاهای رایج کاتبان نیست، بلکه حاصل نوعی بازبینی آگاهانه است. شواهد متعددی در متن، فرضیۀ بازنگری مؤلف را تقویت می‌کند. نخست، شرح اویس رستمداری بر ابیاتی از خمسۀ نظامی، به صراحت به وجود اختلافاتی در نسخ اشاره دارد که نشانگر اطلاع مؤلف یا شارح از تغییرات متنی است. دوم، مقایسه دقیق نسخه‌ها بیانگر آن است که نسخۀ دوم، علیرغم شباهت ساختاری به نسخه اول، دارای بهبودها و اصلاحاتی است که نواقص نسخه اول را برطرف کرده است.

https://jll.uk.ac.ir/article_4912_f9075340d85d4a31ad0c22c33e5c9185.pdf

دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 The Semantcis of "Laughter" and "Smile" in some Persian Prose Texts معناشناسی «خنده» و «تبسّم» در برخی از متون نثر فارسی 83 104 4942 10.22103/jll.2025.24734.3181 FA زهرا نصیری شیراز نویسنده مسئول، استادیار،گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. کاظم جعفری نیک دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Journal Article 2025 01 25 Purpose: The human reaction to the environment and situation is not solely based on language and its signs. Body movements, gazes, crying, laughing, and smiling can also assist us in communication and expressing inner concepts. Among these, laughter holds a special place; on one hand, emotions and feelings have paved the way for the creation of numerous meanings in literary texts, and literature reflects many human states. Laughter is one of the most apparent of these emotions, capable of representing various concepts and meanings just like literary speech. Method and Research: Since the context of speech and conversation has a close relationship with the type of meaning and the reason for laughter, this study aims to explore the semantics of laughter for the first time based on some of the most important prose texts in Persian literature, such as "Qabusnameh," "Kalileh and Demneh," "Golestan," and others, where laughter manifests as a behavior among human and allegorical characters. Findings and Conclusions: According to the authors' findings, what cannot be expressed verbally can often be easily conveyed through laughter; thus, by analyzing someone's laughter, their unspoken words can be understood. Mockery, sarcasm, criticism and objection, welcome, creating connections, displaying joy and sorrow, nurturing feelings of revenge and encouragement, warnings, self-promotion, and many other meanings can be expressed through laughter. On the other hand, contrary to common belief, laughter is not necessarily a means of expressing freedom and liberation from the constraints of the inner and outer world; it can sometimes even be used to conceal inner desires, emotions, and feelings, as well as to avoid conflict and confrontation. This self-censorship becomes evident when a person perceives themselves to be in danger, as seriousness may have negative consequences for them زمینه: واکنش انسان به محیط و موقعیّت، صرفاً بر اساس زبان و نشانه‌های آن نیست. حرکات بدن، نگاه، گریه، خنده و تبسّم نیز میتوانند ما را در ایجاد ارتباط و بیان مفاهیم درونی یاری کنند. در این میان، خنده جایگاه ویژهای دارد، از سویی احساسات و عواطف، زمینهساز ایجاد معانی زیادی در متون ادبی شدهاند و ادبیات جلوهگاه بسیاری از حالات انسانی است. خنده وتبسّم یکی از آشکارترین این عواطف است که میتواند مانند سخن ادبی، نمودار مفاهیم و معانی گوناگونی گردند. روش: از آنجا که زمینة گفتار و سخن، رابطة تنگاتنگی با نوع معنا و علّت خنده دارد، این جستار بر آن است تا برای نخستین بار، بر پایة برخی از مهمترین متون نثر فارسی؛ چون قابوسنامه، کلیله و دمنه، گلستان و... که در آنها خنده به مثابة یک رفتار میان شخصیّتهای انسانی و تمثیلی شکل میگیرد، به معنیشناسی خنده بپردازد. یافته ها: بر اساس یافتههای نگارندگان، آنچه را که نمیتوان بر زبان آورد، با خنده بهآسانی میتوان بیان کرد؛ از این روی با تحلیل خندة کسی، سخن ناگفتة وی قابل دریافت است. تمسخر، تعریض، انتقاد و اعتراض، خوشآمد، ایجاد ارتباط، نمایش شادی و غم، پروراندن حس انتقام و ترغیب، اخطار، خودشیرینی و بسیاری از معانی دیگر را میتوان با خنده بیان نمود. از طرفی برخلاف گمان رایج، خنده برای بیان آزادی و رهایی از اسارت جهان درون و بیرون نیست، بلکه گاهی برای پنهانکردن خواست درون، احساسات و عواطف و اجتناب از درگیری و نزاع نیز بهکار میرود. این خودسانسوری هنگامی که شخص، خود را در خطر میبیند و جدّیبودن، عواقب ناگواری برای او دارد، جلوهگر میشود.

https://jll.uk.ac.ir/article_4942_e06890795b4f449fa4bd4fd4070a31bc.pdf

دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 Aesthetic Functions of Parenthetical Clauses in Juvayni's Tarikh Jahangushai کارکردهای زیبایی‌شناسانۀ جملات معترضه در تاریخ جهانگشای جوینی 105 123 4901 10.22103/jll.2025.24935.3188 FA زینب رضاپور گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران منوچهر تشکری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران محمدجواد روستازاده گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2025 03 07 Purpose: Juvayni, in his work the Tarikh Jahangushai goes beyond mere historical narration and employs a simple and direct style, utilizing literary devices and tricks to convey certain truths indirectly while also providing enjoyment. One of his key tools in this regard is the use of Parenthetical Expressions, which play an important role in the structure of the prose in the Tarikh Jahangushai aiding in the better transmission of concepts and enhancing the aesthetic quality of the text. Method and Research: This descriptive-analytical study examines and explains the aesthetic functions of parenthetical clauses in Tarikh Jahangushai, focusing on their role in rhetoric and literary ornamentation, enhancing the musicality of the text, supporting its meaning, and exploring the relationship between these functions and the work's central themes. Findings and Conclusions: The findings indicate that, from an aesthetic perspective, Parenthetical Expressions play a significant role in creating and reinforcing imagery,and better conveying emotions and sentiments within the text. These expressions provide an appropriate context for the author's descriptions and for intertwining the text with verses, narratives, Arabic phrases and other rhetorical devices. Furthermore, most of the vocabulary present in these expressions has been chosen to create harmony and congruence, both phonetically and semantically with other expressions in The Tarikh Jahangushai. زمینه: عطاملک جوینی در تاریخ جهانگشا، تنها درپی روایت تاریخ نیست و اغلب بیان کوتاه، ساده و مستقیمی را که در گزارش‌های تاریخی رایج است، فرونهاده و از ترفندها و آرایه‌های ادبی که از زبان آشنایی‌زدایی می‌کنند، بهره می‌جوید تا علاوه بر لذّت‌آفرینی، به القای غیرمستقیم برخی از حقایق بپردازد. یکی از ابزارهای مهم او در این امر، استفاده از جملات معترضه است که به عنوان شگردی زبانی در ساخت نثر تاریخ جهانگشا و انتقال بهتر مفاهیم و برخی از ظرایف زیبایی‌شناختی متن، نقشی ویژه دارد و البتّه نویسندگان نثر فنّی، جملات معترضه را برای ابراز هنر در فنّ نویسندگی و به منظور تبیین مفاهیم، بیان دیدگاه‌ها و تزیین عبارات به کارگرفته‌اند. روش: این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی به بررسی و تبیین کارکردهای زیبایی‌شناسانۀ این جملات در بلاغت و صنعت‌پردازی، تقویت موسیقی کلام و حمایت از معنا در تاریخ جهانگشا و همچنین شناخت مناسبات این کارکردها با موضوعات متنی پرداخته است. یافته ها: یافته‌های پژوهش، حاکی از آن است که جملات معترضه از منظر زیبایی‌شناسی در آفرینش و تقویت تصاویر و عملکرد آن‌ها در متن، ایجاد موسیقی کلام و انتقال بهتر احساس و عاطفه، نقش مهمّی دارند و بستر مناسبی را برای توصیفات مؤلّف و آمیختگی و آراستگی متن با آیات، روایات، عبارات عربی و دیگر ترفند‌های بیانی و بدیعی فراهم کرده‌اند‌. به‌علاوه بیشتر واژگان موجود در این جملات نیز به منظور شکل‌گیری تناسب و تجانس لفظی و معنوی با سایر عبارات جهانگشا انتخاب شده‌اند.

https://jll.uk.ac.ir/article_4901_8ad8570e25834a0bff4a0231af8e408b.pdf

دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 Explaining the connection and the way of interaction between the Theology and mysticism in the works of Alaa ol-Doleh Semnani تبیین پیوند و شیوه تعامل کلام و عرفان در آثار علاءالدّوله سمنانی 125 142 4943 10.22103/jll.2025.24644.3180 FA کبری رفیعی دانشجوی دکتری، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران اسحاق طغیانی نویسنده مسئول، استاد، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 01 09 Purpose: One of the important features of mystical literary texts is their connection with theology, which can indicate the importance of theological topics from the point of view of mystics. This research tries to prove, while examining the reflection of theological topics in the works of Alaa al-Doleh Semnani, that the science of theology is considered a worthy elementary perfection in order for the seeker to reach his goal. Method and Research: According to these characteristics, in this article, the method of connecting Theology and mysticism in the works of Alaa al-Doulah Semnani is investigated and explained. Findings and Conclusions: The seeker tries to gradually improve his knowledge by using the tool of words, to get out of the domain of verbal knowledge, and to achieve intuitive knowledge. Conclusions: Examining the interaction between theology and mysticism in the works of Alaa al-Doleh Semnani, shows that theology is effective in three ways in mystical topics: 1- Design of new topics (problem plan). 2- Description and explanation of the problem and preparation of the necessary infrastructures 3- Changing the language and the breadth of the vocabulary. On the other hand, mysticism also has an effect on theology in four parts: 1- Designing new topics (problem design). 2- Criticizing theological teachings 3- Clarifying the ambiguities and completing the theological teachings 4- Explaining and deepening the theological reflections on various issues. زمینه: از ویژگیهای مهم متون ادب عرفانی پیوند آنها با کلام است که میتواند نشان دهنده اهمیّت مباحث کلامی از نظرگاه عارفان باشد. این پژوهش میکوشد ضمن بررسی و تبیین پیوند و شیوه تعامل کلام و عرفان و بازتاب مباحث کلامی در آثار علاءالدّوله سمنانی، اثبات کند که علم کلام در راستای رسیدن سالک به غایت و هدف، کمال مقدّمی و پیشینی شایستهای به شمار میآید. روش: با توجه به این ویژگیها در این مقاله به روش توصیفی تحلیلی، نحوه پیوند کلام و عرفان در آثار علاءالدوله سمنانی بررسی و تبیین میشود. یافته ها: سالک با کاربرد ابزارکلام میکوشد به تدریج معارف خود را ارتقاء دهد تا از حیطه معرفت کلامی بیرون آید و به معرفت شهودی دست یابد. بررسی شیوه تعامل کلام و عرفان در آثار علاءالدّوله نشان میدهد که کلام به سه صورت در مباحث عرفانی تأثیرگذار است: 1ـ طرح مباحث نوین(طرح مسأله)؛ 2ـ شرح و تبیین مسأله و تدارک زیرساخت‌های لازم؛ 3ـ تغییر زبان و وسعت دایره واژگانی. از سوی دیگر عرفان نیز در چهار بخش بر کلام اثر میگذارد: 1ـ طرح مباحث نوین(طرح مسأله)؛ 2ـ نقد آموزه‌های کلامی؛ 3ـ تبیین ابهامات و تکمیل آموزه‌های کلامی؛ 4ـ شرح و تعمیق تأمّلات کلامی در مسائل مختلف.

https://jll.uk.ac.ir/article_4943_1a29eb536b08868aba689bd2a227535b.pdf

دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 Introduction and Analysis of the Manuscript "Khutab" معرفی وتحلیل نسخه خطیِ« خُطَب» 143 166 4900 10.22103/jll.2025.24985.3189 FA حسین سبزی دانشجوی دکتری، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر، بوشهر، ایران. سید محمود سید صادقی نویسندۀ مسئول، استادیار، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر، بوشهر، ایران. سید مجتبی حسینی استادیار، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر، بوشهر، ایران. Journal Article 2025 03 16 Purpose: Persian manuscript catalogers who have visited cultural centers in China have mentioned a Persian book by various names: "Khutab al-Rasul," "Arba'in," and "Chehel Khutbah." They have attributed the authorship of the Arabic text of this work to Taj al-Din Hafizi Bukhari and believe that Husam al-Din ibn Ala al-Din al-Nujabadi completed its current Persian translation in 835 AH. The fundamental question of the present research is what basis supports the bibliographical information provided about this work—information that is not found in any of the available manuscripts. Furthermore, a content and stylistic analysis of the book is another objective of this research. Method and Research: The present research adopts a descriptive-analytical approach to introduce and content-analyze the book "Khutab." Findings and Conclusions: "Khutab" was among the "Thirteen Textbooks" for Muslims in China. Current introductions to this work are inaccurate, actually describing a different book, "Arba'in al-Fuqara." Stylistically, "Khutab" demonstrates characteristics of intermediate prose. The book's correct name is "Khutab" or "Khutabat," with Husam al-Din Ruhabadi as its Persian commentator; Husam al-Din Ala al-Din Nujabadi is a corrupted form of this name. It's a Persian commentary on Ibn Wada'an al-Mawsili's "Arba'un al-Wada'aniyya," likely composed in the late 7th century AH. The author's preference for Persian is a notable linguistic feature. Among literary devices, imagery, particularly simile, is prevalent. The core theme is death from a mystical perspective, arising from the text's rhetorical and admonitory content interacting with its sociopolitical context. زمینه: فهرست‌نگاران نسخ خطی فارسی که از مراکز فرهنگی چین بازدید کرده‌اند، از کتابی فارسی با نام‌های متعدد «خُطَبالرسول»، «اَربعین» و «چهلخطبه» نام برده‌اند. آنها، تألیف متن عربی این اثر را به تاج‌الدین حافظی بخاری نسبت دادهاند و معتقدند که حسام‌الدین بن علاءالدین النوجابادی در سال 835 هجری، ترجمه فارسی کنونی آن را به پایان رساندهاست. پرسش اساسی پژوهش حاضر این است که اطلاعات کتاب‌شناختی ارائه شده درباره این اثر- که در هیچ یک از نسخههای خطی در دسترس، یافت نمی‌شود- بر چه مبنایی استوار است. افزون بر این، بررسی و تحلیل محتوایی و سبکی کتاب از دیگر اهداف این پژوهش است. روش: پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی به معرفی و بررسی محتوایی کتاب «خُطَب» می‌پردازد. یافته ها: کتاب «خُطَب» یکی از «سیزده جلد درسی» مسلمانان چین بودهاست. معرفی‌های صورت گرفته از این کتاب کاملاً نادرست و در واقع مربوط به کتاب دیگری با نام «اَربعین الفقراء» است. از نظر سبکی، کتاب دارای شاخصه‌های نثر بینابین است. نتایج: نام اصلی کتاب «خُطَب» یا «خُطبات» است. شارح فارسی آن حسام‌الدین روح‌آبادی است و حسام‌الدین علاءالدین نوجابادی، شکل تحریف‌شده همین نام است. این کتاب شرح فارسی کتابِ «اَربعون الودعانیه» ابن ودعان موصلی است. تاریخ تقریبی تالیف این اثر اواخر قرن هفتم است. گرایش نویسنده به فارسی‌نویسی، برجسته‌ترین ویژگی زبانی این متن به شمار می‌رود. بیشترین استفاده در میان صنایع ادبی از صورخیال، به ویژه تشبیه، صورت گرفتهاست. محوری‌ترین اندیشه، مفهوم مرگ با نگرشی عرفانی است که از تعامل محتوای خطابی و اندرزی کتاب و بافت سیاسی-اجتماعی آن دوره پدید آمدهاست.

https://jll.uk.ac.ir/article_4900_d67782c8572df31cfda3b9dd3c655d35.pdf

دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 The crisis of thinking in the novels of the seventies and eighties Looking at Heidegger's opinions about modern man بحران تفکر در رمان‌های دهۀ هفتاد وهشتاد با نگاهی به آرای هایدگر دربارۀ انسان مدرن 167 186 4921 10.22103/jll.2025.23722.3140 FA صدیقه علیپور نویسندۀ مسئول، دانشیار، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. سعید سلطانی نژاد دانشجوی دکتری، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. مهین دخت فرخ نیا دانشیار، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. Journal Article 2024 07 08 Method and Research: It is certain that changing social structures and the emergence of new civilizations cause crises. Some social thinkers saw modern man as being trapped by the curse of modernity and called for his liberation from the project of the culture industry. Findings and Conclusions: The beginning of the 20th century marked the end of an era of philosophical thought. The contradictory ideas of a modern era, deeply involved in technology and the power it dominated, led modern thought to fruitless dialectics.in The Nocturnal Harmony of Wood Orchestra novel, the emptiness of eternity is an example of the escape from thinking about existence. Conclusions: The crisis of thinking about existence and the crisis of human lack of recognition are the products of modernity that has confused man. Heidegger, a contemporary German philosopher, further generalizes the main crisis of modern man to the crisis of thinking. زمینه: دوران مدرنیته، هرچه به رشد بیشتر تکنولوژی دست پیدا میکند از تفکر دربارۀ هستی و امر متعالی دور میشود. هایدگر فیلسوف معاصر آلمانی این مسأله را به بحران تفکر تأویل میکند. بحرانی که انسان را به سردرگمی دچار کردهاست؛ چنانکه با وجود انبوه اطلاعاتِ دربارۀ انسان، شناخت او در هالهای از ابهام باقی ماندهاست. از این رو جهان در منظر انسان، تیره و تاریک است و بحران شناسایی انسان که در نتیجۀ فقدان تفکر پیشآمدهاست، موج سرگشتگی و تردید را در ذهن انسان مدرن به حرکت درآوردهاست.تأثیر این دیدگاه را میتوان در برخی از رمانهای مدرن دهۀ هفتاد و هشتاد ایران که غالباً توسط نویسندگان روشنفکر نوشته شدهاست، ملاحظه‌کرد. روش: این مقاله بنا دارد با استفاده از جامعۀ متنی برخی رمانهای درگیر مدرنیته در دهۀ هفتاد و هشتاد( همنوایی شبانۀ ارکستر چوب‌ها، کافه پیانو و چراغها را من خاموش میکنم)، ضمن نمونهخوانی مصداقها، بحران تفکر و بحران شناسایی انسان را از دیدگاه هایدگر مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. یافته ها: گریز از تفکر دربارۀ هستی، طرح نظرات سطحی و پرسشهای گذرا دربارۀ انسان و امر متعالی، بیان تردیدها و تناقضات درونی شخصیت‌ها در تقابل با چالشهای مدرنیته از جمله نتایجی است که از مطالعۀ رمانهای مورد نظر به‌دست آمد.

https://jll.uk.ac.ir/article_4921_ca8c8a63de60ba505c5b2dfc762778d9.pdf

دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 A Prose Analysis of ʿOwfī's Jawāmiʿ al-Ḥikāyāt through the Lens of Hogan's Affective Narratology نثرپژوهی جوامع‌الحکایات عوفی در پرتوی روایت‌شناسی فرهنگی هوگان 187 205 4920 10.22103/jll.2025.25113.3191 FA فائزه عرب یوسف آبادی نویسنده مسئول، دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. Journal Article 2025 04 17 Purpose: The book "Jawami' al-Hikayat wa Lawami' al-Riwayat" by Sadr al-Din Muhammad Awfi is one of the most significant Persian prose texts from the 7th century Hijri, encompassing a vast collection of moral, social, historical, and mystical stories. This research aims to identify and analyze the recurring emotional and narrative patterns in these stories and to examine their cultural function in representing the values of Iranian-Islamic society during that era. Specifically, the study seeks to answer how the emotional structures, narrative turning points, and cultural genres in these stories reflect the value system and cultural norms of Iranian society in the 7th century Hijri. By applying Patrick Colm Hogan's theory of cultural narratology, the research delves into the ways in which these narrative elements serve as a mirror to the societal ethos and ethical paradigms of the time. Method and Research: This study employs a qualitative method with a focus on content analysis of narrative texts. The sampling was purposeful, selecting 2,100 stories from "Jawami' al-Hikayat" for analysis. The primary analytical tool is Patrick Colm Hogan's cultural narratology theory, which emphasizes the identification of emotional schemes, narrative turning points, and cultural genres within narrative texts. Data were analyzed using open and axial coding techniques to extract recurring patterns. This approach allows for a deep exploration of the narrative structures and their cultural implications, providing insights into the underlying cultural and emotional frameworks that shape the stories. Findings and Conclusions: The findings reveal that among the 2,100 stories examined, the emotional scheme of "anger and revenge" accounts for 28%, "loyalty and sacrifice" for 21%, and "fear and threat" for 17%, indicating these as the most prevalent emotional patterns. These emotional schemes reflect the central tensions and values within the Iranian-Islamic society of the period. In terms of narrative structure, 47% of the stories feature one main turning point, 27% have two turning points, and 12% exhibit a multi-stage structure, demonstrating a diversity in narrative complexity. Genre-wise, the wisdom-teaching structure constitutes 39%, social satire 24%, and mystical genres 17%, highlighting their dominant role in conveying cultural and value-based messages. These genres not only entertain but also educate and critique, serving as vehicles for cultural transmission and reflection. Conclusions: The results of this research indicate that "Jawami' al-Hikayat wa Lawami' al-Riwayat" functions as more than a mere collection of entertaining stories; it is a narrative-cultural text that, through the representation of fundamental emotions such as anger, loyalty, and fear, and by utilizing transformation-oriented narrative structures, encapsulates the innermost value-based layers of Iranian culture in a storytelling format. The emphasis on wisdom-teaching and social satire genres underscores the text's significant role in moral and social education, as well as cultural critique within the society of its time. This study contributes to a deeper understanding of how narrative forms can embody and transmit cultural values, offering a window into the socio-cultural dynamics of 7th-century Iranian society هدف: کتاب جوامع‌الحکایات و لوامع‌الروایات اثر سدیدالدین محمد عوفی، یکی از مهم‌ترین متون نثر فارسی در سدة هفتم هجری است که مجموعه‌ای گسترده از حکایات اخلاقی، اجتماعی، تاریخی و عرفانی را در بر دارد. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل الگوهای تکرارشوندة احساسی و روایی در این حکایات و بررسی کارکرد فرهنگی آن‌ها در بازنمایی ارزش‌های جامعة ایرانی اسلامی آن دوره انجام شده است. به‌طور خاص، این مطالعه به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه ساختارهای احساسی، نقاط عطف روایی و ژانرهای فرهنگی در این حکایات، بازتاب‌دهندة نظام ارزشی و فرهنگی جامعة ایرانی در سدة هفتم هجری هستند. روش پژوهش : این پژوهش از روش کیفی با رویکرد تحلیل محتوای متون روایی بهره گرفته است. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شده و از میان حکایات کتاب جوامع‌الحکایات، 2100 حکایت برای تحلیل انتخاب شده‌اند. ابزار اصلی تحلیل، نظریة روایت‌شناسی فرهنگی پاتریک کولم هوگان است که بر شناسایی طرح‌های احساسی، نقاط عطف روایی و ژانرهای فرهنگی در متون روایی تمرکز دارد. داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز و محوری تحلیل شده و الگوهای تکرارشونده استخراج گردیده‌اند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در میان 2100 حکایت مورد بررسی، طرح احساسی «خشم و انتقام» با 28 درصد، «وفاداری و فداکاری» با 21 درصد و «ترس و تهدید» با 17 درصد، بیشترین بسامد را به خود اختصاص داده‌اند. این طرح‌های احساسی، بازتاب‌دهندة تنش‌ها و ارزش‌های محوری در جامعة ایرانی اسلامی آن دوره هستند. از نظر ساختار روایی، 47 درصد حکایات دارای یک نقطة عطف اصلی، 27 درصد دارای دو نقطة عطف و 12 درصد دارای ساختار چندمرحله‌ای هستند که نشان‌دهندة تنوع در پیچیدگی روایی حکایات است. همچنین، از منظر ژانری، ساختار حکمت‌آموزی با 39 درصد، طنز اجتماعی با 24 درصد و عرفانی با 17 درصد، ژانرهای غالب در این مجموعه هستند که هر یک به‌نحوی به انتقال مفاهیم فرهنگی و ارزشی می‌پردازند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش بیانگر آن است که جوامع‌الحکایات و لوامع‌الروایات، فراتر از یک مجموعه حکایات سرگرم‌کننده، به‌عنوان یک متن روایی فرهنگی عمل می‌کند که از طریق بازنمایی احساسات بنیادین مانند خشم، وفاداری و ترس و با بهره‌گیری از ساختارهای تحول‌محور روایی، درونی‌ترین لایه‌های ارزش‌مدار فرهنگ ایرانی را در قالبی داستانی صورت‌بندی کرده است. این اثر، با تأکید بر ژانرهای حکمت‌آموز و طنز اجتماعی، نقش مهمی در آموزش اخلاقی و اجتماعی و همچنین نقد فرهنگی در جامعة آن روزگار ایفا کرده است.

https://jll.uk.ac.ir/article_4920_8919f0ce2d23b102760ce2e54bdc5daf.pdf

دانشگاه شهید باهنرکرمان نثرپژوهی ادب فارسی 2821-1847 28 57 2025 06 22 Analysis and investigation of the lamentation of the death of values in The Juwayni's Tarikh Jahangushai تحلیل و بررسی مرثیه مرگ ارزش‌ها در تاریخ جهانگشای جوینی 207 228 4722 10.22103/jll.2025.23845.3150 FA مریم میرزایی هرمزد آبادی دانشجوی دکتری، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-3943-0038 حسین آقاحسینی نویسنده مسئول، استاد، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-3943-0038 امید ذاکری کیش استادیار، بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2024 08 05 Purpose: “Tarikh-e Jahanagosha-e Juwayni” is a literary-historical work composed in technical prose, deeply intertwined with themes of sorrow. This emotional undercurrent gives rise to elegiac content within the text. These elegies not only reflect the author’s grief over human mortality but also articulate his anguish toward the destruction of social, religious, and moral values. The study aims to identify the components that generate this elegiac content—including poetic verses, literary devices, and stylistic elements—and to classify the types of elegies present in the work, supported by examples and textual evidence. Method and Research: This study uses a descriptive-analytical approach, with Tarikh-e Jahanagosha-e Juwayni, as the primary source and library resources for support. The elegies are classified based on Nasrollah Emami’s "Marsiyeh Sarayi dar Adabiyat-e Farsi" (Elegy Writing in Iran). The author examines examples and explores the factors behind the creation of lamentative content. Findings and Conclusions: The elegiac content in Tarikh-e Jahanagosha, reflects Juvayni’s focus on social values and emotional responses to historical tragedies. Social elegies dominate, mourning urban destruction, loss of life, and familial collapse. Religious elegies address the corruption of faith, persecution of religious leaders, and desecration of sacred symbols. Moral elegies lament the decline of virtues like chivalry and honesty. Stylistic elements such as Arabic phrases, poetic verses, and literary devices (e.g., simile, metaphor, allusion, contrast) shape the lamentative tone. Language, tone, and intertextual relationships effectively convey the author’s grief. زمینه:تاریخ جهانگشای جوینی اثری ادبی - تاریخی به نثر فنی است که به مناسبت موضوع اصلی با عاطفة اندوه و در نتیجه، پیدایش محتوای سوگ‌سروده‌ها در ارتباط است. این مرثیه‌ها علاوه بر انعکاس تاثّر نویسنده از مرگ انسان‌ها، بیان کنندة عواطف و احساسات او در قبال نابودی بسیاری از ارزش‌ها است. مؤلفه‌های ایجاد محتوای مرثیه‌آمیز، همچنین شناسایی انواع مرثیه‌ها به همراه ارائۀ نمونه‌ها و شواهد گوناگون در اثر، حائز اهمیت و بررسی است. روش: این پژوهش به شیوة تحلیلی-توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای تهیه شده. انواع مرثیه‌های مورد مطالعه، با توجه به کتاب «مرثیه سرایی در ایران» اثر نصرالله امامی، مورد بررسی قرار گرفته و منبع اصلی «تاریخ جهانگشای جوینی» است. یافته‌ها: محتوای مراثی تاریخ جهانگشای به دلیل دلبستگی جوینی به انعکاس ارزش‌های اجتماعی و عواطف ناشی از حوادث ناگوار، اغلب از نوع اجتماعی و شامل: مرثیه بر نابودی شهرها، از‌دست‌رفتن جان هم‌وطنان و هتک حرمت نوامیس است. مرثیه‌های مذهبی شامل: رثا بر نابودی مذهب، نابودی مساجد و کتاب آسمانی و در خطر قرار گرفتن جان ائمة مذهبی است. در مرثیه‌های اخلاقی سوگ بر از بین رفتن اخلاقیاتی مانند: جوانمردی، صداقت و سایر فضایل اخلاقی و مرگ انسانهای فاضل مورد بررسی قرار میگیرد. به کار بردن آرایه‌هایی مانند: تضاد و تقابل، تشبیه، استعاره و تلمیح همچنین مؤلفه‌های دیگر مانند روابط بینامتنی با آثار دیگر و سایر موارد، شیوه‌هایی مناسب ایجاد فضای رثا و انتقال عواطف نویسنده به مخاطب است.

https://jll.uk.ac.ir/article_4722_dc9b6767c89898b8824f0d5d9bb03ff5.pdf